Inleiding en moderne trend

Finland kent een dozijn officiële feestdagen. De belangrijkste ervan zijn de Paastijd, 1 mei, 21 juni en Kerst. Bij de viering is sprake van een mengvorm van christelijke en voorchristelijke tradities. Andere publieke feestdagen zijn Drieko­ningen (6 januari), Hemelvaartsdag, Allerheiligen (1 en 2 november) en onafhankelijk­heidsdag (6 december). De laatste dag wordt gevierd met fakkeloptochten en medaille-uitreikingen. Omdat traditionele gezinnen minder toonaangevend worden, worden door groepjes vrienden steeds vaker zelfgekozen vaste jaarlijkse feestdagen gevierd die losstaan van de officiële feestdagen.

Van Paastijd tot midzomer

Vroeger kregen kinderen op Goede Vrijdagavond billenkoek om hen aan het lij­den van Christus te herinneren, maar dit is gelukkig in onbruik geraakt. Pasen is nu, op de algemeen gangbare kerkgang van zondagochtend na, een kindvriendelijk feest. De huizen worden versierd met kuikentjes, bloemen, veren en Paashazen. Oorspronkelijk speelde bij de Paasviering het bezweren van hekserij een rol en de eigentijdse variant is ingekleed als een soort St. Maarten. Na de kerkdienst van Paaszondag mogen de kinde­ren als heks verkleed met een versierde wilgentak de deuren langs. Ze zingen een liedje en krijgen als beloning snoepgoed of kleingeld. Ook worden er chocolade-eieren ver­stopt. Pasen is eigenlijk de enige feestdag waarop niet buitensporig wordt gedronken. De 1 meiviering (vappu) is eveneens geworteld in voorchristelijke tradities en begint tegen­woordig al op de avond van 30 april. Er heerst dan een carnavaleske sfeer die gepaard gaat met het eten van appelflappen en het drinken van mede (honingwijn), bubbeltjeswijn uit bessen of bier met als gevolg dat 1 mei zelf een nationale katerdag is geworden. Men gaat na de broodnodige late nachtrust collectief buitenshuis lunchen. Voor de fanatieke­lingen bestaat ook nog de mogelijkheid om aan een optocht mee te doen ter viering van de dag van de arbeid. De midzomerfeesten rond 21 juni (Juhannus naar de veronderstelde geboortedatum van Johannes de Doper) duren meer dan een week en zijn voor veel stedelingen aanleiding om naar het platteland te gaan. Vreugdevuren horen er nog steeds bij, maar de partnerkeuzerituelen van vroeger zijn deels vervangen door muziekfestivals en drankgelagen. In Zweedstalige gebieden wordt een meiboom opge­richt.

Herfst, kerst, kerstman en sinterklaas

Vroeger kende men in de herfst het keku; een oogstfeest. Er werden dan voorspel­lingen gedaan over het komende jaar aan de hand van de grillige schaduwen van stukjes tin die in water waren gegooid. Tegenwoordig is dit ritueel verplaatst naar kerst of oud en nieuw. Met kerst (Joulu) staat bij volwassenen eten in het centrum van de belangstelling en bij kinderen de komst van de kerstman (joulutonttu), want die brengt cadeautjes. Kerst is in Finland een echt familiefeest. De Amerikaanse overlevering wil dat de kerstman per door rendieren getrokken arrenslee uit Lapland komt. Volgens de Finse overlevering kwam Sinterklaas als missionaris in koopmans­vermomming in de 4^e eeuw naar Finland en heeft hij daar via bemiddeling van de dwerg van Turku de kerstman ontmoet. Uit het vroegere Lapland is bekend dat gedurende de donkere diepvriesetmalen rond de midwinterdatum bezoek als een cadeau werd gezien. Het schaarse bezoek vervoerde zich per door rendieren getrokken sleden en kroop nogal eens noodgedwon­gen naar binnen door het rookgat van het onderkomen van de gastheer omdat de ingang dicht­gevroren was. Naar verluidt heeft één en ander bijgedragen aan het ontstaan van de zwarte knecht van Sinterklaas. Voor de winterse toerist wil de hedendaagse Lap zich tegen betaling nog wel eens in zo'n arrenslee hijsen, maar voor de rest verkiest hij toch echt een sneeuwscooter of crossmoter.