Uitgaven voor en belangrijkheid van vrije tijd

Uitgedrukt in een deel van het besteedbare inkomen gaven de Denen reeds in 1994 meer uit dan Nederlanders aan apparatuur, culturele diensten en boeken en minder aan sport en recreatie (slechts 30% van het Nederlandse budget) of uitgaan en drank (ongeveer 95% van het Nederlandse budget). In het land waren toen in vergelijking met Nederland per miljoen inwoners ongeveer 25% meer restaurants; maar slechts 35% van het aantal cafés. Tussen 2001 en 2003 besteedde de Deense overheid 3% van haar budget aan gods­dienst, cultuur en vrijetijdsvoorzieningen. In 2004 gaven Deense huishoudens 10,6% van hun budget uit aan recreatie en cultuur (EU25 9,7%), 4,1% aan drank, tabak en narcotica (EU 3,6%) en 4,5% aan restaurants en hotels (laagste EU15, EU25 8,9%). Rond begin oktober 2006 was het contingent Denen dat de stelling onderschreef dat vrije tijd belangrijker gevonden hoort te worden dan werk iets groter dan het Eu25 gemiddelde (51 om 48%).

Tijdsbesteding

Vooral doordat er minder in deeltijd wordt ge­werkt, maken werkende Denen wat meer werkuren dan dito Nederlanders. De vele tweeverdieners en het relatief lage aandeel van deeltijdarbeid dragen er toe bij dat meer Denen dan Nederlanders (13 om 5% in 1997) klagen over gebrek aan vrije tijd. In 1998 vond 48% van de Denen (3^e EU, NL 50%) vrije tijd erg belangrijk. Naar EU maatstaven besteden ze weinig tijd aan slapen en aan sport en hobby's en veel aan zinvol werk en gezelligheid (ongedwongen samenzijn: hygge). Met betrekking tot de tijd die werd gestoken in huishoudelijk werk was het verschil tussen mannen en vrouwen het kleinst binnen de EU. Qua gebruik van computers en internet behoort men tot de EU top en dit heeft een flinke weerslag op bibliotheekuitleningen (-20% tussen 1998 en 2002), en de verkoop van muziek (-15% in 2003). Tussen 1997 en 2003 namen ook het theaterbezoek (-18%) en het aantal abon­nementen op dagbladen (-12%) af.

Kijken en luisteren

In 2002 had 96% van de Deense huishoudens tv en daar werd gemiddeld ruim 2½ uur per avond (onder EU gemiddelde) naar gekeken; door ouderen langer dan door jongeren. Video en DVD (DK 83%, EU 65%) liggen relatief sterk in de belangstelling en ook het aandeel van de bevolking dat dagelijks naar de radio luistert (72%, EU 60%) ligt naar verhouding hoog. Zowel bij tv als radio scoren nieuws, actualiteiten en documentaires hoog naar EU maatstaven. Het aandeel van de bevolking dat elke dag wel naar muziek luistert ligt echter het hoogst binnen de EU (83%, EU 61%). Vooral pop en rockmuziek zijn erg populair. Rond 70% van de bevolking heeft hier een voorkeur voor en de helft van de Denen (veruit het hoogste aandeel binnen de EU) gaat minstens eens per jaar naar een popconcert.

Verenigingen, clubs en gezelligheid

De participatiegraad (lidmaatschap van verenigingen) is in Denemarken hoger dan in Nederland. In 2002 was 90% van de Denen (om 79% van de Nederlanders) lid van minstens één club, met als kanttekening dat er vaak sprake is van gewoonte (lidmaatschap van de kerk) of noodzaak (vakbonden verzorgen uitkerin­gen). Desondanks vormt vrijwilligerswerk binnen verenigingen tot op de dag van vandaag een belangrijke vrijetijdsbesteding. De onafhankelijke boerenstand die in de 19^e eeuw opkwam vormde de aanzet voor deze hoge organisatiegraad. In de loop van de 60er ja­ren van de 20^e eeuw begonnen jongeren de traditionele hiërarchische kerkelijke, politieke en sportclubs de rug toe te keren en informeel en horizontaal georganiseerde politieke, milieu en natuurorganisaties kwamen op. De traditionele organisaties werden daardoor op den duur ook informeler en horizontaler. Buiten de eigen huisdeur steken gezinnen veel tijd in familiebezoekjes. Tegenwoordig zijn actief samenzijn (idræt), milieu en kennis belangrijke onderwerpen waar omheen clubs bestaan. Opvallend veel Denen volgen in het winterhalfjaar s'avonds cursussen en iedere stad heeft cursusfacili­teiten. Cursussen gaan vaak gepaard met lezingen en excursies en monden na afloop dikwijls uit in informele hobbyclubjes. Muziek (rock, jazz, folk) en theater zijn geliefde culturele activiteiten en s'zomers nemen velen actief of passief deel aan massasporteve­nementen.

Actieve vrijetijdsbesteding

Net als de Nederlanders staan de Denen bekend als een volk van fietsers. Fietstoertochten trekken vele tienduizenden deelnemers. Doordat Denemarken een ei­landenrijk is speelt m.b.t. vrijetijdsactiviteiten buitenshuis water een hoofdrol. Langs de vele kusten en stranden wordt in het warme seizoen massaal gezeild, gesurft, gehengeld, gewandeld, gezwommen, gefietst, badminton en beachvolleybal gespeeld en passief ge­recreëerd. De bekendste zeezeilrace is de 220 zeemijlen lange race rond Sjælland.

Huishoudelijke bezittingen