Geografie

Van het grondoppervlak van Bulgarije is 31% laagland (minder dan 200 meter boven de zeespiegel), 41% hoogvlakte en heuvels (tussen 200 en 600 meter), 10% laaggebergte (600-1000 m), 10% middelgebergte (1000-1500 m) en 3% hoger berggebied. Het land wordt van oost naar west in tweeën gedeeld door het 600 km lange en 30 tot 50 km brede Balkangebergte. Dit vormt de waterscheiding tussen het stroomgebied van de Donau langs de noordgrens en de rivieren die afwateren op de Aegeïsche Zee in het zuiden. De Bulgaars Servische naam voor de balkan bergketen is Stara planina of oude berg. In 1808 gaf de Duitse graaf August Zeune de naam Balkan (Turks voor berg) aan het grote schiereiland waar ook Bulgarije onderdeel van uitmaakt. In het Balkangebergte ligt de hoofdstad Sofia op ruim 500 m hoogte in het Sofia bekken. Vlak ten zuiden van Sofia torent de 2287 m hoge Vitosje boven de stad uit. In de Balkanbergen zijn diverse kloven (zoals die van de Iskar rivier niet ver van Sofia) en passen. Daarvan is de 1330 m hoge Sjipka pas in een oostelijke uitloper van de Balkan de belangrijkste. Vlak ten zuiden van de Sjipka pas groeien in de bovenloop van de Toendzja rivier bij Kazanlak de rozen waar Bulgarije beroemd om is. Het Balkangebergte bestaat voor een flink deel uit zacht gesteente (kalk en zandsteen). Dit gebergte wordt naar het oosten toe steeds lager en het eindigt deels in kliffen aan de Zwarte Zeekust.

Tussen het Balkangebergte en de rond 1,5 km brede Donau ligt de 100 tot 300m hoge vruchtbare hoogvlakte van Dobroedzja. De vlakte loopt door tot vlakbij de Donau (ze eindigt voor een deel in de Donaukliffen) en is de graanschuur van Bulgarije. In het westelijke bin­nenland liggen in het zuiden van het Balkangebergte de Rila bergen met daarin de hoogste top van het land, de Moesala (2925 m; letterlijk vertaald "berg van Allah"). In deze bergen vormen de 7 boven de boomgrens liggende Rila meren een populaire toeristentrekpleister. Vanuit de Rila bergen lopen 2 hoge uitlopers naar het zuiden toe in de richting van de Griekse grens; de Rhodope keten en de Pirin keten ten westen daarvan. Tussen beide ke­tens in loopt de Mesta rivier. In de Pirin keten ligt de Vihren berg, die maar 5 meter lager is dan de Moesala. Tussen de Rhodope bergen en de Balkanbergen bevindt zich de naar de Zwarte Zee toe steeds breder wordende heuvelachtige hoogvlakte van Tracië met aan de oostkant Plovdiv, de 2^e stad van het land. Plovdiv ligt aan de Maritsa rivier die in de richting van Turkije stroomt.  Langs de Zwarte Zeekust wisselen heuvels en vlakten elkaar af. 

Natuurlijke rijkdommen en risico's

Naar verluidt zou God toen hij land aan de diverse volken gaf de Bulgaren zijn vergeten en daarom zou hij hen als goedmaker achteraf hebben voorzien van een stukje paradijs. De natuur van het land is rijk en gevarieerd. In hoge bergen zijn alpenweiden, bossen, woeste kloven en watervallen en er leven bijv wilde zwijnen, wolven en beren. In het Balkangebergte zijn veel mineraalwaterbronnen, druipsteengrotten en indrukwekkende rotsformaties. In de met löss bedekte Donauvlakte wisselen graan, maïs en zonnebloemvelden, wijngaarden, weilanden en graslanden met steppevegetatie elkaar af. Op eilandjes in de Donau en in het Srebarna meer broedt een enorme variatie aan weide, waad en zwemvogels en in moeras­sen leven zoetwaterschildpadden. In het Balkangebergte groeien ondermeer kastanjes, iepen, beuken en essen, in de Thracische laagvlakte staan boom en wijngaarden en in de zuidelijke berg­ketens zijn imposante naaldwouden.

In 2003 was 10,1% van het Bulgaarse grondoppervlak beschermd natuurgebied, verdeeld over 753 terreinen (Europa 8,4%). Tussen 1992 en 2002 telde men aan soorten 3572 hogere planten, 81 zoogdieren (14 bedreigd in 2002), 248 broedvogels (10 bedreigd), 33 reptielen (2 bedreigd), 17 amfibieën en 89 vissoorten (10 be­dreigd). Rond 2000 werd 43% van de grond gebruikt voor landbouw, 2% voor tuinbouw en 14% als weiland. Op 38% ervan stond bos en 3% werd ingenomen door water (0,3%), kale rotsen en menselijke bebouwing. Tot de belangrijke delfstoffen en natuurlijke hulpbronnen behoren bauxiet, koper, lood, zink, kolen, hout, waterkracht (8% eigen elektriciteitsbehoefte in 2001) en minerale bronnen (1600 in getal) en tot de natuurlijke risico's aardbevingen, aardverschuivingen en overstromingen. In 2005 en in de eerste 8 maanden van 2006 droegen (naast de stijgende olieprijzen en BTW verhoging) overstromingen in belangrijke mate bij aan een oplopende inflatie. Vooral in de Sovjetperiode zijn lucht en water in het land ernstig vervuild geraakt met ondermeer zware metalen. Bulgarije telde bijv veel uraniummijnen die onverantwoord werden geëxploiteerd  In 1990 werd geclaimd dat 2 van de 3 Bulgaren min of meer leden onder de gevolgen daarvan en nadien is men technologi­sche steun gaan zoeken in West-Europa en de VS om de vervuiling te verkleinen en bestrij­den.